Je krijgt een verwerkersovereenkomst toegestuurd: van je hostingpartij, je salarisverwerker of de dienst die je verslagen maakt. Tekenen dan maar? Dit artikel is geen model om te downloaden, maar een leescheck voor het document dat je net binnenkreeg: wat er wettelijk in moet, waar de meeste documenten vaag worden, en welke route je neemt als de inhoud rammelt.
Vooraf: dit is algemene uitleg op basis van artikel 28 AVG en publicaties van de Autoriteit Persoonsgegevens. Het is geen juridisch advies; raadpleeg bij twijfel je functionaris voor gegevensbescherming of een jurist.
Wat is een verwerkersovereenkomst?
Een verwerkersovereenkomst is de schriftelijke afspraak tussen een organisatie en haar verwerker over wat er met persoonsgegevens mag gebeuren. Artikel 28 lid 3 AVG schrijft onder meer voor dat de verwerker alleen op instructie handelt, geheimhouding en passende beveiliging waarborgt, subverwerkers alleen met toestemming inschakelt en de gegevens na afloop wist of teruggeeft. In het Engels heet het een data processing agreement (DPA); zoek je op "DPA" of "DPA AVG", dan is dit dezelfde overeenkomst. Het is geen formaliteit en geen bijlage die je even meetekent, maar de afspraak die bepaalt wat een ander met de gegevens van jouw mensen mag.
De verwerkersovereenkomst van Notuly gaat over de gesprekken die Notuly voor je vastlegt en uitwerkt tot een verslag.
Een veelgemaakte aanname: de leverancier stuurt de verwerkersovereenkomst mee, dus het zit wel goed. Een document krijgen is alleen niet hetzelfde als een goed document krijgen. De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht in 2020 verwerkersovereenkomsten in de praktijk en kwam tot een ongemakkelijke conclusie: "de" verwerkersovereenkomst bestaat niet. Het is maatwerk, en de toezichthouder trof documenten aan die de eisen niet helemaal waarmaakten. Een overeenkomst die de wettekst netjes overschrijft, ziet er compleet uit en is dat op papier ook, maar zegt nog weinig over wat er gebeurt als het misgaat.
Daarom lees je hem zelf na, ook als de verwerker hem aanlevert. Wat er minimaal in moet, staat in artikel 28 lid 3, en die acht onderdelen lees je het makkelijkst als een aftekenstrook.
Verwerker of verwerkingsverantwoordelijke: wie is wie?
De verwerkingsverantwoordelijke bepaalt waarvoor en hoe persoonsgegevens worden gebruikt; de verwerker handelt in opdracht en mag er niets anders mee doen dan afgesproken. De verwerkersovereenkomst is precies de lijn tussen die twee rollen: ze legt vast dat de verwerker uitvoert wat de verantwoordelijke beslist, en niet meer dan dat.
Een voorbeeld dichtbij de praktijk. Laat een organisatie een externe dienst de verslagen van haar overleggen maken, dan verwerkt die dienst persoonsgegevens namens de organisatie. De organisatie blijft de verantwoordelijke en bepaalt het doel; de dienst is de verwerker en voert uit. Wie wat beslist, ligt vast in de verwerkersovereenkomst tussen beide. Zo zit het ook bij Notuly: jouw organisatie is de verwerkingsverantwoordelijke, en Notuly de verwerker die het verslag maakt.
Dat onderscheid is de basis. Zonder heldere rollen is de rest van het document niet te lezen, want elk onderdeel zegt iets over wat de verwerker namens jou moet doen.
Wat moet er in een verwerkersovereenkomst staan?
Artikel 28 lid 3 noemt acht onderdelen (a tot en met h) die in elke verwerkersovereenkomst horen te staan. Links staat wat de wet voorschrijft, rechts staat wat dat voor jou betekent als je een aangeleverde overeenkomst nagaat. Loop ze af als een strook die je punt voor punt aftekent.
| Onderdeel | Wat de wet voorschrijft (art. 28 lid 3) | Wat dit voor jou betekent |
|---|---|---|
| a) Instructie | De verwerker verwerkt de persoonsgegevens uitsluitend op schriftelijke instructie van de verantwoordelijke (ook bij doorgifte buiten de EU, tenzij de wet die verplicht). | De leverancier mag jouw data niet voor eigen doelen gebruiken. Check bij een AI-dienst of er staat dat hij niet op klantdata traint. |
| b) Geheimhouding | Iedereen die de gegevens namens de verwerker verwerkt, is tot vertrouwelijkheid verplicht. | Staat de geheimhoudingsplicht er expliciet, ook voor het personeel en eventuele inhuur van de leverancier? |
| c) Beveiliging | De verwerker neemt alle passende beveiligingsmaatregelen die artikel 32 vereist. | Worden de maatregelen concreet benoemd (encryptie, toegang, bewaring), of staat er alleen "passend" zonder invulling? |
| d) Subverwerkers | De verwerker voldoet aan de voorwaarden van lid 2 en lid 4 voor het inschakelen van een andere verwerker. | Staat er een subverwerkerslijst, hoe geef je toestemming, en heb je een verzetsrecht bij wijziging? Dit werken we hieronder verder uit. |
| e) Bijstand bij betrokkenenrechten | De verwerker helpt de verantwoordelijke bij verzoeken van betrokkenen (inzage, correctie, verwijdering). | Hoe en binnen welke termijn helpt de leverancier als iemand zijn gegevens opvraagt of laat verwijderen? Denk aan een ouder die het verslag van een leerlingbespreking opvraagt. |
| f) Bijstand bij plichten | De verwerker helpt bij beveiliging, datalekmelding en DPIA (artikelen 32 tot en met 36). | Binnen welke termijn en aan welk contactpunt meldt de leverancier een datalek? Ook dit werken we hieronder verder uit. |
| g) Wissen of teruggeven | Na afloop van de opdracht wist de verwerker de gegevens of bezorgt ze terug, naar keuze van de verantwoordelijke. | Staat er wat er na opzegging met de data gebeurt, en op welke termijn dat is geregeld? |
| h) Audits | De verwerker stelt informatie ter beschikking en maakt audits en inspecties mogelijk. | Mag jij (of een auditor namens jou) controleren of de leverancier zich aan de afspraken houdt? |
Bron: AVG artikel 28 lid 3 (privacy-regulation.eu). Geparafraseerd, inhoudelijk getrouw aan de verordeningstekst.
Bijna elke verwerkersovereenkomst die je krijgt, vinkt de linkerkolom netjes af en zakt op de rechterkolom. De acht onderdelen staan er allemaal, alleen blijft het bij "passende beveiliging" in plaats van encryptie en toegangsbeheer, en bij "de verwerker meldt een datalek" zonder termijn of contactpunt. Compleet op papier is iets anders dan concreet in de praktijk, en alleen die rechterkolom vertelt je welke van de twee je in handen hebt.
De beveiliging van Notuly is concreet: je gegevens zijn onderweg versleuteld met TLS 1.2 of hoger en in rust met AES-256.
Twee van die acht onderdelen verdienen extra aandacht, omdat juist daar de meeste verwerkersovereenkomsten vaag worden.
Subverwerkers: mag de verwerker iemand anders inschakelen?
Een verwerker mag pas een andere partij inschakelen, een subverwerker, met jouw schriftelijke toestemming, en blijft daarna zelf volledig aansprakelijk voor wat die subverwerker doet (artikel 28 lid 2 en lid 4). De aansprakelijkheid blijft dus bij de partij waarmee jij tekent, ook als het ergens achter in de keten misgaat. Dit zoek je op in het document:
- SubverwerkerslijstStaat er een lijst van wie de verwerker zelf inschakelt? In die lijst zie je vaak ook waar de data terechtkomt.
- ToestemmingsvormKeur je elke nieuwe subverwerker vooraf goed (specifieke toestemming), of word je vooraf geïnformeerd zodat je bezwaar kunt maken (algemene toestemming)?
- VerzetsrechtKun je bezwaar maken, en opzeggen, als de lijst verandert? Eenzijdig wijzigen zonder meldplicht of verzetsrecht is een rode vlag.
Artikel 28 lid 2 kent twee smaken toestemming. Bij specifieke toestemming mag de verwerker een nieuwe subverwerker pas inschakelen nadat jij die hebt goedgekeurd. Bij algemene toestemming mag de verwerker wisselen, maar moet hij je vooraf informeren, zodat jij bezwaar kunt maken. Het beslismoment dat je in het document opzoekt: mag de hoofdverwerker de subverwerkerslijst eenzijdig wijzigen, en welk recht heb jij daartegenover? Check ook of elke subverwerker aan dezelfde plichten is gebonden als de hoofdverwerker.
Staat er in de subverwerkerslijst een partij buiten de EU, dan is dat een apart aandachtspunt dat je los nagaat: onder welk recht vallen je gegevens dan, en welke Amerikaanse partijen zitten er in de keten? Hoe je dat bredere vraagstuk weegt, lees je bij veilig notuleren; bij Notuly wordt je gesprek verwerkt in Europa. Hier houden we het bij de clausule: wie mag de keten in, en met welk recht voor jou.
Het tweede onderdeel waar overeenkomsten vaag worden, is de regel over een datalek, en dat is er precies eentje die je later hard nodig kunt hebben.
De datalek-clausule: de regel die je later hard nodig hebt.
De verwerkersovereenkomst moet vastleggen dat en hoe de verwerker een datalek bij jou meldt, want bij een lek aan de leverancierskant ben jij als verantwoordelijke degene die het mogelijk aan de Autoriteit Persoonsgegevens moet melden. Jij draagt de meldplicht, ook als het lek bij je leverancier ontstaat; dan moet die leverancier jou op tijd en volledig genoeg informeren om je eigen termijn te halen. Drie dingen zoek je op:
- MeldtermijnBinnen hoeveel tijd na ontdekking meldt de leverancier een datalek bij jou?
- ContactpuntAan wie of welk kanaal komt de melding binnen, zodat ze niet blijft liggen?
- Inhoud van de meldingKrijg je genoeg informatie om je eigen termijn richting de AP te halen?
Dat deze afspraak vaak te vaag is, is geen aanname. De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht in 2025 vijf grote cyberaanvallen op dienstverleners die samen meer dan 1.250 organisaties en vermoedelijk 10,5 miljoen mensen raakten, en concludeerde dat juist deze meldafspraken vaak te vaag zijn om bij een aanval iets aan te hebben (AP, 12 november 2025). Een clausule die alleen zegt "de verwerker meldt een datalek" zonder termijn, contactpunt of inhoud, is zo'n vage afspraak.
Bij een datalek informeert Notuly zakelijke klanten binnen 48 uur en meldt het lek binnen 72 uur aan de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wanneer heb je een verwerkersovereenkomst nodig, en wanneer niet?
Je sluit een verwerkersovereenkomst zodra je een externe partij persoonsgegevens namens jou laat verwerken. Je hebt er geen nodig als die andere partij zelf verwerkingsverantwoordelijke is, of als er helemaal geen persoonsgegevens in het spel zijn. De vraag is dus niet "is dit een grote leverancier", maar "verwerkt deze partij gegevens van mijn mensen in mijn opdracht".
Wel een verwerkersovereenkomst
- Een externe dienst die je verslagen of gespreksopnames verwerkt.
- Een hostingpartij die je bestanden op zijn servers zet.
- Een salarisadministratiekantoor dat je personeelsgegevens verwerkt.
Ook een AI-notulist die de opname snel wist, hoort in dit lijstje. Bij Notuly geldt: audio binnen een minuut na verwerking gewist. Ook die korte verwerking valt onder artikel 28.
Wat je regelt als je voor een team een notuleerapparaat of app kiest, staat op een eigen pagina.
Geen verwerkersovereenkomst
- Een accountant die op zijn eigen wettelijke grondslag werkt en zelf verantwoordelijke is.
- Twee organisaties die als zelfstandige verantwoordelijken gegevens met elkaar uitwisselen. Daar gelden andere afspraken, geen verwerkersovereenkomst.
En als je beoordeling op een nee uitkomt?
Stel, je leest de verwerkersovereenkomst na en er rammelt iets. Het standaarddocument van een SaaS-leverancier onderhandel je meestal niet regel voor regel, maar je hebt drie routes: een addendum vragen, het restrisico bewust accepteren of een andere tool kiezen. In de tabel hieronder zie je welke route bij welke situatie past.
Welke tool dan, en langs welke assen je die afweegt, lees je bij een AVG-proof AI-tool kiezen; voor de mag-het-status van een publieke AI-tool lees je is ChatGPT AVG-proof.